28 مرداد

كودتاي آمريكا عليه نهضت ملي ايران و سرنگوني دولت «دكتر مصدق» (1332 ش)

نهضت ملي ايران با رهبري آيت اللَّه سيدابوالقاسم كاشاني و مبارزات قهرمانانه ملت مسلمان ايران در 30 تير 1331 به اوج خود رسيد و نزديك بود طومار استبداد و استعمار را براي هميشه درهم پيچد اما در اين ميان، اتفاقاتي رخ داد كه نهضت مردمي را از مسير اصلي خارج ساخت و به شكست كشاند. پس از روي كار آمدن مجدد دكتر مصدق، او خواهان افزايش اختيارات بود و آيت اللَّه كاشاني كه رياست مجلس هفدهم شوراي ملي را برعهده داشت، براي ايجاد اتحاد و جلوگيري از تفرقه، به اين لايحه نخست وزير راي داد. با اين حال، مصدق در صدد منزوي كردن مجلس بود و اختيارات بيشتري مي خواست. اين در حالي بود كه آيت اللَّه كاشاني معتقد بود كه مجلس، كمال همكاري را با دولت دارد و نيازي به اختيارات بيشتر نيست. از همين زمان، اختلاف نظر در امور مختلف بين دكتر مصدق و آيت اللَّه كاشاني آغاز شد و اين اختلاف پس از درخواست تقاضاي تمديد اختيارات نخست وزير به مدت يك سال از جانب مصدق، شكلي جدي و گسترده به خود گرفت. مصدق مي خواست با اخذ اختيارات وسيع، نقش مجلس را در قانون گذاري كمرنگ سازد و خواسته هاي خود را به صورت قانون درآورد. اين اختلاف و شكاف در جبهه ملي و مذهبي، باعث شد كه دشمنان با سوء استفاده از اين فرصت درصدد كودتا عليه دولت و حذف مصدق باشند. در اين ميان آيت اللَّه كاشاني، بارها در ضمن نامه ها و سخنراني هاي خود، مصدق را از خطر وقوع كودتا آگاه كرد ولي مصدق، مغرور به قدرت خود و پشتيباني مردم، نصايح دلسوزانه آيت اللَّه كاشاني را نشنيده گرفت. سرانجام با خروج شاه از كشور و به وجود آمدن شرايط لازم براي كودتا عليه دكتر مصدق، در حالي كه بيش از سيزده ماه از پيروزي هاي چشمگير مردم در قيام 30 تير 1331ش نگذشته بود، اين موفقيت ها با كودتاي آمريكايي 28 مرداد 1332 توسط ايادي سلطنت طلب به شكست انجاميد و مصدق سرنگون شد. از آن پس عامل كودتا، سپهبد فضل اللَّه زاهدي، كه در دولت مصدق سمت وزارت كشور را داشت به قدرت رسيد و پس از مدتي محمدرضا پهلوي به كشور انتخاب مجدد و بار ديگر بر تخت سلطنت تكيه زد. مقدمات كودتايي كه در روز 28 مرداد 1332، به عمر حكومت مصدق خاتمه داد، از ده ماه قبل از آن، در پاييز 1331، فراهم آمده بود و طرح اوليه آن نيز پس از بازگشت چرچيل به مقام نخست وزيري انگلستان در مهرماه 1331، تهيه گرديد. اين كودتا با همكاري آمريكا و انگليس در ايران به وقوع پيوست و از آن پس، ايران به طور مستقيم تحت نفوذ رژيم استكباري آمريكا درآمد. پس از اين كودتا، اوضاع ايران آن چنان بر وفق مراد آمريكا گرديد كه تا بيست و پنج سال، حكومت ايران مهم ترين دست نشانده براي دولت آمريكا بود و آن دولت استكباري بر تمامي جريان ها و امور كشور ايران خيمه زد.

پیشنهاد مطالعاتی روز (موجود در کتابخانه شهید عراقی)

نu200dاگu200dفu200dتu200dههu200dایu200dی از دولu200dت دکu200dتu200dر مu200dصu200dدق

این کتاب متن یادداشت های روزانه "محمد ابراهیم امیرتیمور "درباره حوادث مهم بخشی از سال 1330است که وقایع ماه های نخست دوران ملی شدن صنعت نفت را در بر دارد .(این یادداشت ها مربوط به دوران تصدی وزارت کار امیرتیمور در کابینه "دکتر مصدق "است).

برچسبها: دکتر مصدق , مصدق , کودتای 28 مرداد , نهضت ملی ایران , ناگفته هایی از دولت دکتر مصدق [email protected]...